Rameau’s canons

Te vrezen valt dat het onderstaande alleen een belletje laat rinkelen bij de oudste generatie lezers van deze regels.
In een Arte-uitzending van 6 juni 2015 (http://www.arte.tv/guide/fr/053995-000/jean-philippe-rameau-le-maitre-du-baroque) werd het werk van de barok-componist Jean-Philippe Rameau onder de loep genomen.
Een inderdaad verrassend deeltje ging over het canon-zingen zoals dat in zijn tijd blijkbaar de mode was geworden. Het schone lied Frère Jacques, toen geschreven als frere Jacque, was een van de vier canon-composities van de hand van Rameau. Ze werden in Nederland, in de 50er, 60er jaren van de vorige eeuw op niet weinig, en wellicht wel alle basisscholen, of lagere scholen zoals het toen heette gezongen, samen met fraaie liederen als ‘alle die willen te kaap’ren varen’ en ‘daar was laatst een meisje loos’.

Wat uit het Arte-fragment bleek is dat we met z’n allen het Frère Jacques een beetje verkeerd tussen de oren hebben gekregen. We zongen Frère Jacques, frère Jacques, dormez vous ….. . Maar in een manuscript uit die 18de eeuw blijkt dat we het hadden moeten zingen als “frere Jacque, frere Jacque, levéz vous …..”
Ee wie!
Zo staat het er “frere jacque, frere jacque, levéz vous, levéz vous, sonnez les matines, sonnez les matines”.
En wie heeft op school geleerd wat “sonnez les matines” betekende? Ikke niet, maar die van mijn was dan ook een Openbare Lagere School, en daar werden de finesses van het rijke roomse leven niet onderwezen. Het heeft even geduurd voordat je wist dat hier een broeder in een katholiek klooster de pineut was. Hij moest iedere dag eerder opstaan dan de anderen om de bel te luiden voor de “matines”, de ochtendmis, en dus voor het als de donder uit je bed komen, aankleden en door de gang hollen.

Nu zijn we in het nederlands natuurlijk al vrij snel overgegaan op een vertaling: “broedur Jacob, broedur Jacob, ….” en het “slaapt gij nog” werd in de loop van de tijd vervangen door “slaap je nog, slaap je nog”, want de democratisering had toegeslagen en niemand was nog een gij. Maar dat is een ander verhaal.
bell
Het is niet ondenkbaar dat in nagenoeg alle leefgemeenschappen die een zeker dagprogramma hebben, de ochtendklok wordt geluid. Er is hier of elders al vaker geschreven dat in de chinees-mahayanistische tempelgemeenschappen in de ochtend zowel de bel wordt geluid als de grote drum wordt aangeslagen. Met die bel worden alle mogelijke luchtwezens (ook de mussen) uitgenodigd de ochtenddienst bij te wonen, en met de drum krijgen alle onderaardse bewoners (ook de mollen) de invitatie hetzelfde te doen. En door dat geluid worden de overige menselijke bewoners vanzelf wel wakker. Het mogen aanslaan van de bel, of het mogen beroeren van de drum is een eer, en draagt bij aan goed karma. Wanneer een frere Jacque zich verslaapt, dan voelt hij of zij zich daar niet prettig bij. En wanneer een ander dan de schone taak op zich neemt is er een mogelijkheid voorbij gegaan om weer een kraaltje toe te voegen aan het snoer van goed karma dat — overdrachtelijk — aan Boeddha kan worden geofferd.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s