Vleermuizenverhalen

Art Asia kondigde op 16 september aan dat de Hong Kong-galerie van de Asia Society een tentoonstelling heeft geopend over het symbool van de vleermuis.
bats1
Anders dan in noordwest-Europa is de vleermuis in Azië geen engerd die tijdens zijn vlucht in je haren blijft vastzitten, maar een geluk, voorspoed en welvaart brengend wezen. Tot 3 januari 2016 kan de bezoeker in Hong Kong de veelheid aan afbeeldingen van de vleermuis bewonderen.

Simon Frank van de Asia Society herinnerde in zijn aanbeveling aan het ontstaansverhaal over de vleermuis als gelukbrenger, zegt hij. Dat wil zeggen, de tovenaar Xu Fu (sjoe foe) werd er door de eerste keizer van China op uit gestuurd om het land van onsterfelijkheid te vinden. In die tijd werd Japan verondersteld dat land te zijn.
Simon zit er met dit verhaal een beetje naast, de echte mythe is dat Xu Fu, die echt bestaan heeft en werd geboren in 255 vC, niet het land moest vinden, maar het levenselixer dat in dit land gemaakt of bewaard werd. Zo luidt de daoïstische mythologie. Xu Fu’s graf valt nog te bezoeken in Wakayana, Japan.
Wat deze tovenaar met de vleermuis te maken had, of heeft, wordt ongetwijfeld duidelijk in de video die de Society heeft laten maken. Wij moeten het doen met vlijtig literatuur er op naslaan.

Wanneer we kijken naar de mythologie van de vleermuis in China en Japan, dan vinden we de ene keer een vermelding dat Japan geïnspireerd was door China, en de andere keer wordt het tegenovergestelde beweerd. Er wordt hier en daar gemeld dat de vleermuis toch zo’n stille vlucht heeft; je hoort hem niet. Werd hier een vergelijking gemaakt met Xu Fu die stilletjes Japan binnendrong om dat begeerde elixer te gappen? In ieder geval komen we in connectie met de vleermuis steevast de woorden voorspoed en welvaart tegen.

De chinese klassieker de Pên Ts’ao (hier is de stokoude schrijfwijze gebruikt), het boek over plantengeneeskunde, heeft een verhaal over een zekere grot in de heuvels waar vleermuizen (pien fu [spr.: pjèn foe]) leven die duizend jaar oud zijn, die wit en zilver van kleur zijn, en die leven van het vocht dat ze van de stalachtieten likken. We zouden kunnen aannemen dat dit stalachtietenvocht dan werd gezien als het levenselixer dat in ieder geval een zeer hoge leeftijd garandeert. Een ander verhaal gaat dat er een vleermuizensoort is “die zijn adem inslikt” (daoïstische ademhalingsoefeningen doet) en daarom stokoud wordt.

De daoïstische Onsterfelijke Zhong Kui (zong kwei, ongeveer), een van de 8, die met een zwaard in de hand, wordt in de chinese amulettenwereld afgebeeld met een vleermuis, ten teken dat hij echt wel onsterfelijk is.
Een andere naam voor Laozi, de veronderstelde stichter van het daoïsme, is Shoulao ofwel ‘god van het lange leven’ (shouxing). Onder die naam wordt hij voorgesteld als een van de drie goden die de “drie sterren” worden genoemd. In die manier van afbeelden is Laozi onderandere vergezeld van een vleermuis — en van een hert, en van een paddestoelensoort (lingzhi), en van een staf gemaakt uit een knoestige tak, en van een kalebas in diabolo-vorm, en van een pijnboom(tak), en, zie onder, van een perzik.
bats2
Gaat het over onsterfelijkheid, dan heeft de chinese daoïstische mythologie het verhaal over de perzik die onsterfelijkheid zou verlenen. Dat brengt ons dan weer terug naar de enige vleermuisafbeelding die de Society voor de tentoonstelling online heeft gezet (een vaas met vleermuis-decoratie) en dan lezen we het bijschrift over fruit etende vleermuizen: fruit bats. En zo komen we met een grote omweg toch weer bij Xu Fu terug. Xu Fu zocht het levenselixer, zag de vleermuis die van de perzik at, en herinnerde zich het oude verhaal over de perzik die onsterfelijkheid verleent.

De hier getoonde twee afbeeldingen zijn die van oud en nieuw aardewerk waarop zowel zowel perziken als fruit bats staan afgebeeld. Duidelijker kan het niet zijn.

Overigens heeft met name het Jugendstil uitbundig gebruik gemaakt van de vleermuis-afbeelding.

Basho heeft een haiku gemaakt over de vleermuis:

Vleermuis, kom er ook maar uit (de winterslaap):
schaar je bij de vogels tussen de bloemen
in deze vlietende wereld.

kômori mo
ideyo ukiyo no
hana ni tori

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s