Lee Ufan

In de bespreking van Lee Ufan’s werk merkte de redacteur van Lisson Gallery op dat de kunstenaar’s werk zich bevindt op de grens van “doen en niet-doen”, zeg maar, wu-wei, een daoïstish concept, en in principe vreemd aan het boeddhisme.

lee-ufan-dialogue-works-on-paper-drawings-watercolors-etc-watercolor openingsbod 28.000

Deze week werd Ufan’s Dialogue uit 2014 geveild. We gaan maar niet meer in op de prijzen die hier gehaald worden; moderne kunst, en zeker ook aziatische moderne kunst is de tulpenbollenhandel van deze eeuw geworden. Of toch maar wel: € 157,500.

Lee Ufan, Koreaan die in 1963 werd geboren, is een van de niet zovelen die in Japan aan de slag zijn gegaan. Daar is hij een van de vertegenwoordigers van de avantgardistische Mono-ha-school, de Objecten-school geworden. Op zijn eigen manier heeft hij iets met boeddhisme, hoewel die manier veel overeenkomt met die waarop de meeste beeldende kunstenaars met het onderwerp omgaan: ze separeren een onderwerp uit de hele collectie en bouwen dat op hun eigen manier uit.

Lee Ufan lijkt het japanse, en niet zozeer boeddhistische concept van ruimte tot een thema te hebben gemaakt: “de lege ruimte ligt in het centrum van Lee Ufan’s werk”, schrijft de Lisson-redacteur (wanneer wíj ‘ruimte’ schrijven hebben we het altijd over ‘lege ruimte’, maar dat lijken niet alle culturen met ons te delen.) Het japanse woord voor ruimte is yohaku. De japanse bespreker van yohaku vertaalt het met “witte ruimte”, maar waarschijnlijk zitten we er met “lege ruimte” niet al te ver naast.

Wanneer we kijken naar een bespreking in The Nation, dan heeft Lee het over Boeddha, en Boeddha is voor hem “een ambigu medium”. Hij gaat dan verder, min of meer in de gedachtengang van het Huayen (Chin.) of Kegon (Jap.) boeddhisme, wanneer hij zegt dat “… de wereld onthult (zichtbaar, ervaarbaar) is vanwege Boeddha’s aanwezigheid.” En Boeddha kan iedereen zijn die “toont dat de wereld in hem doordringt en zo tegelijkertijd de wereld van de [ervaarbare, materiële] realiteit is als die van de cognitie (het kennen-ervaren).”  De Avatámsaka sutra (Huayen Jing) zegt in het boek Eulogies on Mt. Sumeru: The emptiness of inherent nature is Buddha. Het goed mogelijk dat de kunstenaar hier het yohaku, de “witte” ruimte, samenbrengt met de cognitie die op zijn apex Boeddha is.

De uitspraak herinnert even aan de kunstenaar die ooit een witte sneeuwhaas in een witbesneeuwde omgeving penseelde nadat hij als het ware die haas en die sneeuw was geworden: de cognitie die van binnenuit de buitenkant weergeeft die tegelijkertijd innerlijk en uiterlijk is.

Een redacteur van Art Asia Pacific merkt op dat de gemiddelde amerikaanse beschouwer van het werk van Lee Ufan associaties krijgt met esoterisch boeddhisme of zen, maar de kunstenaar zelf zegt blij te zijn dat ze, Amerikanen, in zijn bijzijn het getoonde op een nogal “rechtstreekse manier” beschouwen.

Het meest opvallende is nog wel dat een van Lee’s landgenoten, althans een Koreaan, schrijvend in een Magazine over, of vanuit, de streek Gwangju Lee Yufan’s werk niet alleen ziet als representatief voor de kern van de oosterse filosofie, maar ook meent dat boeddhisme de vraag “Wie ben ik” stelt. Dat valt op, dan heb ik de afgelopen ca 50 jaar toch iets gemist in het boeddhisme, en dan maar denken dat het, althans in het Huayen/Kegon-boeddhisme (een mahāyāna-stroming) gaat over de relatie van objecten onderling, van subjecten onderling, en van subject en object. Die vraag, wie ben ik, is daar niet aanwezig, er is eerder de constatering: ik ben er nu, het heeft geen nut te vragen naar het waarom en het wie, maar het heeft wel nut te kijken naar het hoe, en onder welke omstandigheden de fenomenen even stabiel zijn (zodat ik ze kan zien of ondergaan), maar ze vooral voortdurend veranderen, waardoor er geen moment de gelegenheid is om ‘wie ben ik’ te zeggen.

En dat allemaal naar aanleiding van een paar blauwe verfstrepen op wit papier, à raison van € 157,500.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s