Dorpstempels

In een toeristische tv-uitzending over de Ariège kwam een dorpsplein in beeld dat niet rond of voor een kerk was gebouwd. Dit is de zowat enige plaats in Frankrijk, werd er bij verteld, waar dit fenomeen te zien valt.
Gunst ja, inderdaad, daar moet je even op gewezen worden om het te zien.

vihara

Is dat in de in meerderheid boeddhistische landen in Azië ook zo? Nee, dat is het niet, althans niet in Zuid-Azië. En wel hierom. In zijn adviezen aan de monniken en nonnen beval Boeddha Sakyamuni (of Gótama) aan dat ze zich buiten het gewoel zouden vestigen, zo ver van een dorp dat de moniaal ‘s-morgens zonder al te veel inspanning op maaltijdronde kan gaan, en ook zo dichtbij dat de burgerij vooral op vollemaan-avonden de vihára kan bezoeken om de recitatie van de monialenregels bij te kunnen wonen.

Daar is met het bijna vanaf het begin (eerste jaren eerste eeuw westerse jaartelling) in Oost-Azië wijziging in gekomen. Als een tempel al buiten het gewoel gebouwd werd dan duurde het nooit lang voordat zich een markt met voedingswaren buiten de tempelmuren vestigde — want voedsel-offerandes waren deel van de cultuur, lang voordat het boeddhisme zich daar vestigde.
Er is een uitzondering op die regel. In Singapore werd ik er op gewezen dat de Hakka-handelaren van een markt monialen uitnodigden zich aan de rand van de markt te vestigen. Dat werd beter geacht voor beide partijen: de marktlieden kregen meer aanloop, en de tempel kreeg meer en passant-bezoekers. Overigens is in de loop van de tijd ook in Zuid-Azië een situatie ontstaan waar de markt totaan de tempelpoort doorgebouwd is. Zie daarvoor de Karon tempelmarkt in Phuket, Thailand.

Boeddha’s aanvankelijke advies, en hoe dat geëvolueerd is, vertelt ook veel of alles over de vraag of en hoe de boeddhistische monialengemeenschap zich actief, hands-on, met “de wereld” bezig hield resp. houdt: aanvankelijk was van heel gedetailleerd, speciefiek advies geen of nauwelijks sprake. Met het vestigen binnen oostaziatische maatschappijen waar het rondtrekken, althans van religieuzen, nauwelijks deel van de cultuur uitmaakte ontstond er een beetje schrijnende verhouding tussen “wereld” en tempel. Wat betreft de laatsten was, en is de bemoeienis zo weinig mogelijk, in principe. Wat betreft de eersten was, en is, de geïnvolveerdheid behoorlijk en worden er zelfs eisen geformuleerd: zegt u er eens wat van, u staat zo’n beetje buiten het gewoel en hebt daardoor een beter overzicht.
De kunst is temidden van de monialen-gemeenschap dan geworden om het discours persoonlijk te houden, en dan moet de burger zelf maar zien of hij het verhaal wil extrapoleren naar het maatschappelijk gebeuren.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s